We wczesnym średniowieczu istniał tutaj gród książęcy oraz osiedle targowe, a prawa miejskie Oława otrzymała ok. 1234 r. Od końca XVII w. do połowy wieku XVIII miasto należało do Jakuba Sobieskiego i wtedy nastąpił największy rozkwit miasta, rozwijało się życie kulturalne oraz rzemiosło.

Oława zachowała swój średniowieczny układ urbanistyczny, widoczne są pozostałości murów obronnych. Ratusz, pierwotnie gotycki, obecnie neoklasycystyczny z barokową wieżą posiada bardzo ciekawy zegar - poruszają się z czterech stron różne figury przedstawiające różne sceny. Zegar był ponoć tworzony 40 lat przez kilku zegarmistrzów.

Spośród zabytków architektury cenny jest kościół parafialny Matki Boskiej Pocieszenia powstały na początku XIV w., wyposażony w renesansową nawę główną z 1587 r.

Zachował się również zamek książąt legnicko - brzeskich z XIV w., wielokrotnie jednak przebudowywany zatracił swoją pierwotną formę, a po zniszczeniach wojennych w 1945 r. został odrestaurowany i obecnie mieści się w nim Urząd Miejski.